In de top van de gevel van de Oudezijds Voorburgwal 232 bevindt zich een zogenaamd alliantiewapen, de twee wapens van het echtpaar Jan Frederik Mamuchet van Houdringe en Catharina van Heusden. Zij hebben hier in de achttiende eeuw gewoond. In oudere geschriften komt ook de schrijfwijze Mamouchet voor. In tegenstelling tot wat elders wel wordt gesuggereerd, heeft deze naam niets met neuzen of snuiten te maken.

Ondertrouwacte uit het Stadsarchief van Amsterdam
Jan Frederik Mamuchet van Houdringe (30), uit Utrecht, in ondertrouw 8 januari 1682 met Catharina van Heusden (28) uit Amsterdam. Alle ouders al overleden.

Wapen van Mamuchet

Het linkerdeel van het alliantiewapen is dat van de familie Mamuchet. De familie Mamuchet is afkomstig uit Noordwest Frankrijk en vermoedelijk naar Nederland gekomen in verband met de godsdienstvrijheid hier.

De Franse beschrijving van het wapen luidt : D’argent au chevron de gueules accostées de trois têtes de Sarrasin de carnation à becs de corbeaux. Cimier un Sarrasin issant à bec de corbeau accosté de deux plumes d’autruche d’argent et de gueules

Vertaling: In zilver een hoge, rode keper, vergezeld van drie Sarraceense manshoofden van vleeskleur met ravensnavels. In het helmteken een uitkomende Sarraceen met een ravensnavel en twee struisvogelveren van zilver en keel,

En het devies: SOUS L’OMBRE DE SES AISLES M’A MUCHET – IN DE SCHADUW VAN ZIJN VLEUGELS HEEFT (HIJ) MIJ VERBORGEN

MUCHET is het voltooid deelwoord van MUCHER, wat verbergen betekent in het Middelfrans en in het Picardisch dialect.

Op dit wapenschild zijn manskoppen met grote neuzen afgebeeld, op het hartveld zijn zo te zien drie vogels te zien. Er bestaan ook varianten van het wapen met manskoppen met grote snavels of vogelkoppen met snavels, en waarop op het hartschild jacobsschelpen staan.

Wat zegt het devies? Wie heeft wie verborgen? En wat betekenen die Sarracenen? De term Sarracenen werd gebruikt voor moslims uit het Midden-Oosten, vaak met betrekking tot de kruistochten. De jacobsschelpen op de verwante wapens zijn het symbool van een pelgrimstocht naar Compostella in Spanje. Maar spaanse moslims werden gewoonlijk Moren genoemd.

Maar het devies verwijst ook naar Psalm 91:4 Wie schuilt bij God, de Allerhoogste

De Franse psalmtekst luidt: Il te couvrira de ses plumes, Et tu trouveras un refuge sous ses ailes; Sa fidélité est un bouclier et une cuirasse. In de Nederlandse Statenvertaling klinkt dat zo: Hij zal u dekken met Zijn vlerken, en onder Zijn vleugelen zult gij betrouwen.


Er hangt een portret van ene Jehan Mamuchet in het Centraal Museum in Utrecht. Vermoedelijk een voorvader zijn. Op het paneel staat het ook wapenschild, hier zijn de Saracenen vogels met ravensnavels ook in het hartveld zo te zien vogels. In de begeleidende tekst staat onder andere:

Jehan Mamuchet(?-?), heer van Marrège en Gruinerie, zoon van Marcus Mamuchet en Anna de Baudreghien, erfdochter van Gruinerie in Henegouwen, was handelaar en koperslager (1591) te Doornik. Hij huwde in 1570 (?) met Isabella le Rougeault, erfdochter van Houdringe.


Wapen van Van Heusden

In goud een zilveren dwarsbalk, vergezeld boven van zes schijfjes (geplaatst als 3-3) en beneden van veertien schijfjes (5-4-3-2) en in een zilveren linkervrijkwartier drie zwarte weerhaken naast elkaar.

Over de familie Van Heusden heb ik verder niets kunnen vinden.


Andere herinneringen aan de familie Mamuchet-Van Heusden

Ten oosten van het dorp De Bilt liggen verscheidene landgoederen. Eén er van is het landgoed Houdringe/Houdringen, dat in 1650 werd gekocht door Jan Mamuchet, de vader van Jan Frederik. Zie voor meer informatie Wikipedia. Ook kasteel Sterkenburg in de Utrechtse Heuvelrug heeft een relatie met de familie Mamuchet-van Heusden. Catharina kocht het in 1725 ten behoeve van hun zoon