windwijzers in amsterdam – overige vormen

Centraal Station

winwijzer centraal station, amsterdam


Ronde Lutherse Kerk

ronde lutherse kerk

Ronde Lutherse Kerk (1668-1671) was de tweede Lutherse Kerk, nadat de Oude Lutherse Kerk aan het Spui wegens de vele lutherse immigranten te klein geworden was. Architect Adriaan Dortsman. De koepel was oorspronkelijk met koper bekleed.


Wittenberg

windwijzer zwaan wittenberg
windwijzer zwaan wittenberg
torentje wittenberg amsterdam
torentje wittenberg amsterdam

De zwaan als symbool voor het lutherse geloof: de “ketterse” theoloog Johannes Hus (Tsjechisch voor Gans) werd in 1415 zou op de brandstapel hebben uitgeroepen hebben: “Jullie verbranden een gans, maar er zal een zwaan uit zijn as herrijzen“. Een eeuw later zou deze uitroep in verband worden gebracht met Maarten Luther. Wittenberg was de woonplaats van Luther.

De Wittenberg, eerder bekend onder de naam Evangelisch-Luthers Diaconie Oude Mannen- en Vrouwenhuis Amsterdam. Gebouwd in 1772 naar een ontwerp van Coenraad Hoeneker.


Corvershof (Nieuwe Herengracht)

windwijzer corvershof
corvershof, detail uit het fronton

windwijzer corvershof
corvershof amsterdam

Het Corvershof, gebouwd in 1622, was bestemd voor oudere christelijke echtparen en is nog steeds in bezit van de diaconie. De betekenis van de windwijzer zal dus vermoedelijk in de bijbel moeten worden gezocht. Citaten uit de statenvertaling

psalm 42:2 Gelijk een hert schreeuwt naar de waterstromen, alzo schreeuwt mijn ziel tot U, o God!

jesaja 35: 6 Alsdan zal de kreupele springen als een hert, en de tong des stommen zal juichen; want in de woestijn zullen wateren uitbarsten, en beken in de wildernis.

alliantiewapen corver – trip
fronton corvershof amsterdam


Postkantoor (Magna Plaza)

Een postbode te paard blazend op de posthoorn op het voormalig postkantoor aan de NZ Voorburgwal

Sinds 1897!

de telegraaf, 11-9-1897



Rembrandtplein 20


Tropenmuseum

windwijzer tropenmuseum – zeemeermin, nyai loro kidul
en wie is dit?
antaboga, de wereldslang?
garoeda

Daken vol mythische indonesische figuren op het Tropenmuseum. De meeste wijzen geen wind. Meer informatie over deze figuren zou welkom zijn!


Werkspoor

windwijzer werkspoor, oostenburg amsterdam


Windroosplein

paardenwindwijzer, windroosplein

Een paard als windwijzer op het balkon aan het Windroosplein, zijn gang lijkt het meest op de tölt



Herengracht 27

wijdwijzer herengracht 27
windwijzer herengracht 27

de windwijzer staat op het pand naast de hoge witte lijstgevel

De engel met bazuin verwijst naar de 7 bazuinende engelen in Openbaringen 8 – 11 in de bijbel,


StoomvaartMaatschappij Nederland (afgebroken)

Windwijzer stoomvaart Maatschappij Nederland op het Java-eiland. Kunstwerk van Pieter Starreveld, bestaande uit een vrouwfiguur (Vrouwe Fortuna), een windroos en windwijzer (het schip)

Na afbraak van het pand van de SMN werd het beeld herplaatst op de Oostelijke Handelskade, eerst bij de toenmalige passagiersterminal, later, in 2007 op het veldje naast Club Panama aan de Oostelijke Handelskade 4.

(tekst en foto’s Beeldbank Stadsarchief 010028001295)

Zie voor vrouwe Fortuna ook Tweede Waag



Maquette van de Botermarktkerk

windwijzer van de maquette,

maquette van de botermarktkerk in de oudekerk

In de Oude Kerk staat een grote houten maquette van een ronde kerk, naar een ontwerp van een advocaat en amateur bouwkundige, Nicolaas Listingh (1630-1705). Het gebouw, dat nooit is gebouwd, was bedoeld voor de Botermarkt, het huidiger Rembrandtplein.

De eikenhouten maquette is vijf meter hoog, de toren had 90 meter hoog moeten worden.



Rasphuis (afgebroken)

windwijzer rasphuis – beeldbank stadsarchief nr OSIM00002001924
binnenplaats rasphuis in 1799, p. toornenburgh, collectie atlas splitger, beeldbank stadsarchief

Het Rasphuis aan de Heiligeweg 19, hier gesticht in 1595 op het terrein van het Clarissenklooster. Hier werden mannen tewerkgesteld die meestal iets op hun kerfstok hadden. Hun een tonig en zwaar werk bestond in het hakken en raspen van Braziliaans hout, waar kleurstoffen uit getrokken werken. (Tekst Historische Gids van Amsterdam, A.E. d’Ailly, 1929). Later Huis van Bewaring. Afgebroken in 1895.


Haringpakkerstoren (afgebroken)


windwijzer haringpakkers­toren
Haringpackers Toorn.
Collectie Stadsarchief Amsterdam: tekeningen en prenten. Datering 1663

De haringpakkerstoren, tot 1578 de Heilige Kruistoren, stond op de hoek van de huidige Prins Hendrikkade en het Singel. Op deze plek werden de haringen aangevoerd en overgepakt. Oorspronkelijk een vededigingstoren, de later toegevoegde spits was van Hendrik de Keijser. Gesloopt in 1829


Singel 130 (binnenshuis)

windwijzer in de gang van singel 130

Windwijzer in de gang van Singel 130. Tegenover de windwijzer een staande klok vervaardigd door Carel Christoffer Tappé, een Amsterdamse klokkenmaker uit het einde van de XVIIIe eeuw

Foto’s Han van Gool, Beeldbank Stadsarchief BMAB00013000080_002 en BMAB00013000080_003


verder naar andere windwijzers: